Τα αρχαία Φαλάσερνα

Τα ερείπια του λιμανιού

Το λιμάνι της Φαλασάρνης

Η αρχαία πόλη Φαλάσαρνα (Φαλάσερνα) ήταν ιδιαίτερα αναπτυγμένη εμπορικά, με δικό της νόμισμα που έφερε τη μορφή μιας γυναίκας από τη μια πλευρά και τα αρχικά γράμματα ΦΑ ανάμεσα σε μια τρίαινα, ενδεικτικά της περιοχής από την άλλη. Στην αρχαιότητα η Φαλάσαρνα (ή τα Φαλάσαρνα) συμπεριελάμβανε το ακρωτήρι με το ύψωμα όπου ήταν χτισμένη η ακρόπολη, ενώ από κάτω βρίσκονταν το λιμάνι της πόλης.


Οι κάβοι του αρχαίου λιμανιού των ΦαλασάρνωνΤο λιμάνι της Φαλάσαρνας (Φαλάσερνας) είχε διαστάσεις 100 μ. επί 75 μ και ήταν το μοναδικό «κλειστό» λιμάνι στη δυτική Κρήτη. Για την κατασκευή του λιμανιού εκμεταλλεύτηκαν τη λιμνοθάλασσα που υπήρχε εδώ ανοίγοντας κανάλι μήκους 50 μ., πλάτους 10 μ. και βάθους 2 μ. για να δημιουργήσουν την απαραίτητη έξοδο προς τη θάλασσα. Το λιμάνι ήταν ιδιαίτερα ασφαλές και τα τείχη της πόλης προεκτείνονταν στους λιμενοβραχίονες του, με αποτέλεσμα να γίνει σπουδαίο ναυτικό και εμπορικό κέντρο.

Τα Φαλάσαρνα (Φαλάσερνα) σε πόλεμο με την Πολυρρήνια

Ο ιστορικός Πολύβιος σημειώνει μία συμμαχία ανάμεσα στα Φαλάσαρνα και την Κυδωνία (τα αρχαία Χανιά) με την Κνωσσό και άλλες 28 κρητικές πόλεις εναντίον της Φαιστού και των συμμάχων της, μία από τις οποίες η Πολυρρήνια, παραδοσιακή εχθρός της πόλης Φαλάσαρνα. Το αποτέλεσμα της συμμαχίας ήταν ένας πόλεμος με 100ετή διάρκεια, με νικήτρια την Πολυρρήνια. Ο πόλεμος τελείωσε το 186 π.Χ. όταν ο Ρωμαίος Άππιος Κλαύδιος διέταξε τις δύο πόλεις να αποσυρθούν και να σταματήσουν οι εχθροπραξίες σε άλλα μέρη της Κρήτης.

Η ακμή της Φαλάσαρνας

Το αρχαίο λιμάνι των ΦαλασάρνωνΤο όνομα Φαλάσαρνα αποδίδεται στην sτοπική νύμφη Φαλασάρνη, που ήταν ένα είδος τοπικής ηρωίδας. Η πόλη αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά τον 4ο και 3ο πΧ αιώνα, ενώ μάλλον προέκυψε από τη συνένωση μικρών οικισμών που υπήρχαν στην περιοχή. Από ανασκαφές στην ευρύτερη περιοχή φαίνεται ότι υπήρχε κατοίκηση ήδη από την πρωτομινωική περίοδο, στην οποία ανήκει οικισμός στο νότιο άκρο της παραλίας. Βέβαιο θεωρείται ότι η ιδανική τοποθεσία της Φαλάσαρνας στο δυτικό άκρο της Κρήτης, με άμεση σύνδεση με την Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο συνετέλεσαν στη μεγάλη της ανάπτυξη. Ωστόσο τα έσοδα των ναυτικών δεν περιορίζονταν μόνο στο εμπόριο, αλλά είχαν αναπτύξει ιδιαίτερα την πειρατεία, όπως και άλλες παράλιες πόλεις της εποχής εκείνης.

Η καταστροφή της Φαλάσαρνας

Σύμφωνα με την ιστορία, οι Ρωμαίοι δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένοι με τα κατορθώματα των πειρατών και το 69 πΧ. κατέστρεψαν τα Φαλάσαρνα ολοκληρωτικά. Για να μη χρησιμοποιηθεί ποτέ ξανά το λιμάνι από πειρατικά καράβια, έφραξαν την είσοδο του με πέτρινους πλίνθους, ώστε μόνο μικρές βάρκες να μπορούν να μπουν σ’ αυτό. Η πόλη δεν κατάφερε ποτέ πια να ορθοποδήσει αυτή, ενώ ο μεγάλος σεισμός του 365 μ.Χ ανύψωσε την δυτική ακτή της Κρήτης κατά 6 – 9 μέτρα, οπότε το λιμάνι στα Φαλάσσαρνα βρέθηκε ξαφνικά έξω από τη θάλασσα. Γι αυτό σήμερα, αν περπατήσετε στον αρχαιολογικό χώρο θα δείτε ότι τα ερείπια της πόλης και το λιμάνι της απέχουν περίπου 100μ από τη θάλασσα.